هرس درخت انگور: راهنمای جامع برای باغداران

هرس درخت انگور یکی از مهم‌ترین عملیات باغداری است که تأثیر مستقیمی بر رشد، باردهی و سلامت درخت دارد. این فرآیند باعث می‌شود که درخت انگور نور و هوای کافی دریافت کند، آفات و بیماری‌ها کاهش یابند و عملکرد محصول بهبود یابد. در این مقاله، با انواع هرس، بهترین زمان هرس و روش‌های صحیح انجام آن آشنا می‌شوید.

۱. اهمیت هرس درخت انگور

هرس درخت انگور مزایای متعددی دارد، از جمله:

✅ افزایش عملکرد و کیفیت میوه: هرس باعث افزایش اندازه و کیفیت خوشه‌های انگور می‌شود.
✅ کنترل رشد و شکل‌دهی درخت: با حذف شاخه‌های اضافی، رشد درخت به‌صورت متعادل انجام می‌شود.
✅ بهبود نوررسانی و تهویه: هرس مناسب، دسترسی بهتر برگ‌ها و میوه‌ها به نور خورشید را فراهم می‌کند.
✅ کاهش آفات و بیماری‌ها: شاخه‌های متراکم محل تجمع آفات و بیماری‌های قارچی هستند که با هرس کاهش می‌یابند.

۲. انواع هرس درخت انگور

هرس انگور به دو دسته‌ی هرس فرم‌دهی (تربیتی) و هرس باردهی (نگهداری) تقسیم می‌شود:

🔹 هرس فرم‌دهی (تربیتی)

این نوع هرس در سال‌های اول رشد نهال انجام می‌شود و برای شکل‌دهی مناسب به درخت استفاده می‌شود.

✅ روش‌های رایج هرس فرم‌دهی:

• سیستم داربستی (پاچراغی یا اسپالیه): مناسب برای تاکستان‌های تجاری
• سیستم کوردون (بازو بلند): مناسب برای باغ‌های انگور
• سیستم بوته‌ای (رشد آزاد): بیشتر در مناطق خشک و نیمه‌خشک کاربرد دارد

✅ زمان انجام:
این هرس از سال اول تا سال سوم رشد نهال صورت می‌گیرد تا اسکلت اصلی درخت شکل بگیرد.

🔹 هرس باردهی (نگهداری)

این نوع هرس پس از رسیدن درخت به سن باردهی انجام می‌شود تا تعادل بین رشد شاخه و تولید میوه حفظ شود.

✅ روش‌های رایج هرس باردهی:

• هرس کوتاه (Spur Pruning): حذف شاخه‌ها و باقی گذاشتن ۲ تا ۳ جوانه روی هر شاخه
• هرس بلند (Cane Pruning): باقی گذاشتن شاخه‌های بلندتر با ۸ تا ۱۵ جوانه
• هرس مختلط: ترکیبی از هرس کوتاه و بلند برای افزایش بهره‌وری

✅ زمان انجام:
این هرس معمولاً در اواخر پاییز تا اوایل بهار (دوره خواب درخت) انجام می‌شود.

۳. بهترین زمان برای هرس درخت انگور

🔹 هرس زمستانه (هرس خشک): بهترین زمان برای هرس اصلی درخت انگور، اواخر پاییز تا اوایل بهار (دی تا اسفند) است که گیاه در خواب زمستانی قرار دارد.

🔹 هرس تابستانه (هرس سبز): شامل حذف برگ‌های اضافی، شاخه‌های نرک و تنه‌جوش‌ها در فصل رشد است. این هرس باعث افزایش نور و تهویه در بین خوشه‌ها می‌شود.

۴. روش‌های اصولی هرس درخت انگور

✅ ابزار مورد نیاز:
🔹 قیچی باغبانی تیز و ضدعفونی‌شده
🔹 اره باغبانی برای شاخه‌های ضخیم
🔹 دستکش کار برای جلوگیری از آسیب

✅ مراحل هرس اصولی:
1️⃣ حذف شاخه‌های بیمار و خشک: شاخه‌های آلوده یا شکسته را کاملاً قطع کنید.
2️⃣ انتخاب شاخه‌های اصلی: شاخه‌هایی که در سال قبل میوه داده‌اند را هرس کنید و شاخه‌های جدید را برای سال بعد نگه دارید.
3️⃣ کاهش تراکم شاخ و برگ: شاخه‌های اضافی را حذف کنید تا نور و هوا به میوه‌ها برسد.
4️⃣ تنظیم باردهی: تعداد جوانه‌های باقی‌مانده را بر اساس سن درخت و میزان رشد آن تنظیم کنید.

۵. نکات کلیدی برای هرس موفق

✔ استفاده از ابزار تیز و ضدعفونی‌شده برای جلوگیری از انتقال بیماری‌ها
✔ عدم حذف بیش از ۳۰٪ شاخه‌ها در یک فصل برای جلوگیری از ضعیف شدن درخت
✔ توجه به نوع رقم انگور (برخی ارقام نیاز به هرس بلند و برخی نیاز به هرس کوتاه دارند)
✔ اجتناب از هرس در روزهای بارانی برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قارچی

پشنهاد خواندن نوشته ها و مقالات بیشتر 
✅ بهترین زمان هرس درخت انگور
✅ علت بار ندادن درخت انگور
✅ راهنمای خرید نهال
✅  کوددهی درخت انگور
✅ آبیاری نهال انگور 

💡 نتیجه‌گیری

هرس اصولی درخت انگور یکی از مهم‌ترین کارهایی است که هر باغدار باید به‌صورت دقیق و برنامه‌ریزی‌شده انجام دهد. با انتخاب زمان مناسب، روش هرس صحیح و رعایت نکات کلیدی، می‌توان عملکرد درخت را افزایش داد، آفات و بیماری‌ها را کاهش داد و کیفیت میوه را بهبود بخشید.

💡 نهالستان تک فیدان با ارائه‌ی نهال‌های انگور اصلاح‌شده و مقاوم، به کشاورزان کمک می‌کند تا باغات انگور پربار و اقتصادی داشته باشند. برای دریافت مشاوره و خرید نهال، می‌توانید از خدمات این نهالستان بهره‌مند شوید.